Noord-Frankrijk 1914-1915

Eglise Saint-Pierre Steenvoorde

Eglise Saint-Pierre Steenvoorde

Steenvoorde – start van het boerenleven

Begin december 1914 trekt het gezin te voet weg uit Westouter. Camille beschrijft de weg die ze volgden: via de Boeschepestraat over de Boeschepeberg naar de Catsberg, vervolgens naar Godewaersvelde om aan te landen aan de kerk van Steenvoorde. De vluchtelingen werden verzocht te overnachten in de kerk, maar Severin – de vader van Camille – ging op zoek naar een betere slaapplaats en ze brachten de nacht door in café De Zon. Waar dit café met zo’n Vlaamse naam zich bevond, heb ik (nog) niet kunnen lokaliseren. ’s Anderendaags waren de andere vluchtelingen al vertrokken uit de kerk. Het was zondag en Léonie – moeder van Camille – ging naar de hoogmis, waar ze een boerin ontmoette die ze nog kende van vroeger. De boerin die toen in Steenvoorde woonde, bood hen een woonplaats aan omdat haar man bij het leger was en ze hulp kon gebruiken. Camille schreef weinig namen op van de mensen waarbij ze verbleven maar om een onbekende reden herinnerde hij zich wel de naam van deze boer. De straatnaam wist hij ook nog. Zou die boerderij WOI hebben doorstaan? Ik kreeg spoedig antwoord op mijn vragen aan en van het stadhuis van Steenvoorde: jawel, de boerderij bestaat nog, en is zelfs nog steeds in handen van dezelfde familie! Camille vertelde het zo:

Uit het vluchtverhaal van Camille Tiersen

Uit het vluchtverhaal van Camille Tiersen

Boerderij Steenvoorde

Boerderij Steenvoorde

December 1914 – bezoek boerderij Steenvoorde
Het deed heel vreemd om een erf op te rijden, wetend dat mijn grootvader er als twaalfjarige heeft verbleven. Ik zag dadelijk dat de boerderij de tand des tijds heeft doorstaan. Of anders geformuleerd: dat er weinig of geen verbouwingen aan de vierkantshoeve zijn uitgevoerd, of toch niet bijster veel sinds de groote oorlog. De bewoonster opent de deur na mijn geklop en luistert verbaasd naar mijn verhaal. Dat een Belgische op zoek gaat naar het WOI verleden van haar grootvader, dat kan ze niet vatten. Het is allemaal zo lang geleden. Jeanne-Marie, bijna negentig jaar, heeft de Tweede Wereldoorlog mee gemaakt, en kan daar veel meer over vertellen. Ze nodigt me uit in de woonkamer, waar ik op mijn beurt verbaasd om me heen kijk: hier staat de tijd echt stil, en ik zie in gedachten Camille in de kamer rondwandelen. Kachel boerderij SteenvoordeMisschien een beetje veel fantasie want wie weet mochten de vluchtelingen zelfs niet in huis komen.
Jeanne-Marie is een spraakwaterval. Bij mijn eerste bezoek blijf ik twee uur aan haar tafel geplakt en vertelt ze me zo goed als haar hele leven. Wat een vrouw! Bijna negentig jaar en zo graag vertellen. Hier en daar begrijp ik een woord of een zinsnede niet – tenslotte gaat dit hele bezoek in het Frans door – maar ik ben wel mee in het verhaal. Ze is opgegroeid in Halluin (FR) bij Menen en ging als jong meisje met de tram naar Kortrijk, om te dansen in de Palace. Ze herinnert zich zeker nog dat haar schoonouders vertelden over vluchtelingen op de boerderij. Maar dat was voor haar tijd: zij kwam pas na de Tweede Wereldoorlog op de boerderij in Steenvoorde wonen, toen ze huwde met de zoon. Boerin Fernande, waarbij Camille en het gezin tijdens de oorlog logeerden, bleef haar hele leven mee-wonen en werken op het hof. De boer, die soldaat was in de groote oorlog en later schoonvader van Jeanne-Marie, kwam na de oorlog gezond en wel terug naar Steenvoorde, boerde verder en overleed een aantal jaren eerder dan zijn echtgenote.
Ik neem afscheid en beloof Jeanne-Marie haar nog eens te bezoeken, wat ik effectief deed.
Jeanne-Marie is blij me te zien. Ze is opnieuw oprecht verwonderd dat ik het nog altijd volhou, mijn zoektocht naar het verleden. Ik voel me al wat meer thuis op de boerderij, en durf haar al eens te onderbreken met als doel misschien toch een herinnering bij haar los te weken die een connectie maakt met de vluchtelingen die zij nooit heeft ontmoet. En het lukt! Op mijn vraag waar ze denkt dat de vluchtelingen zouden hebben overnacht op het hof, twijfelt ze niet lang. Ze vertelt over de grote zolder, met slechts één afgescheiden ruimte: de kamer van de paardengeleider.
Dat ze het over de paardengeleider heeft, kan toeval zijn, maar toeval of niet: ik heb mijn link met het verblijf van Camille want hij schreef een uitgebreid verhaal over de paardengeleider op de boerderij! Je kan het hier lezen:
Camille boerderij Steenvoorde 2Camille boerderij Steenvoorde 3Door het ‘onverschil’ van mijn overgrootvader met de paardengeleider, kan ik opnieuw op zoek, en dit naar hun volgende verblijfplaats…
Jeanne-Marie wil nog niet op de foto, later misschien. Ze laat zich niet graag fotograferen. Haar huiskat mag wel op de foto, maar laat zich net als haar bazinnetje moeilijk strikken.  Uiteindelijk zit het diertje twee seconden stil en heb ik mijn foto van de mooie beige-zwart gestreepte kat.

Franstalige kat

Franstalige kat

 

 

Geef een reactie

Required fields are marked *.